Stanford Hapishane Deneyi

9 dk okuma süresi


Abone ol
4
1 Paylaşılma, 4 Puan

1971 yılında Stanford Üniversitesi’nde psikolog olan Phlip Zimbardo mahkum ve gardiyan olmanın psikolojik etkilerini ve sosyal statünün kişilik üstündeki etkilerini araştırmak amacıyla bu deneyi yapmıştır. Şimdi de deneyin nasıl yapıldığına bakalım: Üniversitedeki 70 öğrenci arasından 24 öğrenci; mahkum veya gardiyan rolü oynaması için seçilmiştir. Stanford Üniversitesi’nin bodrum katında gerçek hapishaneyi aratmayacak bir hapishane kurulmuştur. Deneyin süresi iki haftadır ve her öğrenciye günlük 80 dolar civarında para verilmesi planlanmıştır.

Deney 14 Ağustos 1971 başladı ve o günün sabahında Zimbardo’nun anlaştığı polisler mahkum olarak belirlenen öğrencileri tutukladı. Gerçek suçlulara yapılan bütün prosedürleri uygulandıktan sonra Stanford Üniversistesi’nin bodrum katında yapılan hapishaneye yerleştirdiler. Deney başlamadan önce Zimbardo gardiyan rolü için seçilen öğrencilere, gardiyan rolü için gerekli kıyafetleri ve araç gereçleri verdi. Zimbardo gardiyanlara fiziksel şiddetin kesinlikle yasak olduğunu ancak mahkumlar üstünde kontrol sağlamak için yapılacak her şeyin serbest olduğunu söyledi. İlk gün mahkumlar da gardiyanlar da sorun çıkarmadı; fakat ikinci gün ortalık karışmaya başladı. Gardiyanlar kendilerini rollerine fazla kaptırdı ve mahkumlara karşı psikolojik şiddet uygulamaya başladı. En ufak şeye ceza vermeye başladılar. Mahkumlar bunun üstüne ciddi bir isyan başlattı. Gardiyan rolünü oynayan öğrenciler isyanı fiziksel şiddet uygulayarak bastırdı. Deney daha ikinci gününde kontrolden çıkmıştı. Gardiyanlar mahkumların düzenli uyumasına izin vermiyordu, yataklardaki yorganlar ve süngerler kaldırmıştı, mahkumlar metal yataklar üzerinde uyumaya zorlanmıştı. Deneyin üçüncü gününde ise mahkumlar arasında ağlayanlar, nöbet geçirenler, çıldıranlar, hapishaneden kaçma planı yapanlar ve deneyden çıkmak isteyenler olmuştu. Bu davranışlara karşı gardiyanlar daha acımasız ve daha otoriter olmaya başlamıştı.

Dördüncü günde deney kontrolden tam anlamıyla çıkmaya başladı; çünkü gardiyanlar mahkumlar üstünde fiziksel şiddet uygulamaya başlamış, güvenlik kameralarının kör noktalarında mahkumlar jopla dövülmeye başlanmıştı. Beşinci günde mahkumlar artık isimlerini unutmuş kendilerine seslenilen sabıka numaralarını hatırlıyorlardı, mahkumlar artık bunun deney olduğunu unutmuştu. Zimbardo’nun asistanı Zimbardo’ya deneyi sonlandırması için baskıda bulunmuştu; çünkü iş çığrından çıkmıştı ve Zimbardo deneyde hapishane müdürü rolünde oynadığından için yapılan şiddetlere itiraz etimiyordu. Altıncı günün sabahında deney sonlanmıştı. Mahkum rolü oynayan öğrenciler özgür oldukları için artık mutlulardı; ama gardiyan rolündeki öğrenciler bu duruma sevinmediler ve deneyin devam etmesini istediler. Bazı kişilere göre Zimbardo’nun deneyin sonuçlarını bile bile yıkıcı göstermişti; çünkü ününü ve bilinirliğini arttırmak istiyordu. Deney insan doğasındaki karanlığı gözler önüne sermişti. Bu deneyden sonra Stanford Hapishane deneyine benzeyen bir deney yapılmadı. Zaten bu deney de günümüz bilim adamları ve psikologlar tarafından etik bulunmamaktadır.


Beğendin mi? Arkadaşlarınla da Paylaş!

4
1 Paylaşılma, 4 Puan

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!

Mükemmel Mükemmel
0
Mükemmel
Çok Güzel Çok Güzel
1
Çok Güzel
Güzel Güzel
0
Güzel
Sasirtici Sasirtici
0
Sasirtici
Kötü Kötü
0
Kötü
Baya Kötü Baya Kötü
0
Baya Kötü
Çöp Çöp
0
Çöp
Furkan Karakaş
Tarih, Teknoloji, Araba, ve Havacılık meraklısı.

Bir Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir